فاطمه دانشور | عضو شورای شهر | مهرآفرین

مصاحبه با بانک شهر
بزرگ کردن قلم برگشت به حالت عادی قلم کوچک کردن قلم چاپ صفحه پی دی اف صفحه ارسال به دوستان

در اواسط قرن بيستم، عنوان مسئوليت اجتماعي، توسط متفكرين و متخصصين مديريت كسب و كار، در بسياري از محافل علمي، سياسي و اقتصادي كشورهاي پيشرفته و در حال توسعه، به دغدغه مهمي در مديريت، بازاريابي و سرمايه‌گذاري، تبديل شد. امروزه مسئوليت اجتماعي بنگاه‌ها نه تنها بخش مهمي از ادبيات و فرهنگ مديريت را به خود اختصاص داده است، بلكه بحث‌هاي آكادميك، مجامع حرفه‌اي، سازمان‌هاي غير‌دولتي، مصرف‌كنندگان، كاركنان، تامين‌كنندگان، سهام‌داران و سرمايه‌گذاران شده است.

در این خصوص و به انگیزه تشکیل کمیتهCSR در بانک شهر با فاطمه دانشور عضو شورای اسلامی شهر تهران و رئیس کمیسیون اخلاق کسب و کار و مسئولیت اجتماعی اتاق بازرگانی ایران به گفتگو نشستیم.

دیدگاه شما در حوزه مسئولیت اجتماعی چیست؟

این موضوعی است که به دلیل اهمیت فراوان، بنده در شورای اسلامی شهر تهران نیز مطرح کردم و همکاران در شورا هم رای بالایی به آن دادند، معتقدم موضوع مسئولیت اجتماعی از وقتی یک برند شکل می‌گیرد برای پایداری آن برند توجه به رضایتمندی مشتریانش بسیار اهمیت دارد‌، یک برند برای پایداریش نیاز به وفاداری مشتریانش دارد و برای اینکه یک مشتری وفادار به برند باشد باید اعتماد داشته باشد و اعتماد، احترام به همراه می‌آورد و احترام به برند باعث پایداری برند خواهد شد و در نهایت زمینه وفاداری مشتری فراهم می‌شود.

انتظارات عموم جامعه در حوزه مسئولیت اجتماعی چیست؟

در نظرسنجی‌های صورت گرفته، مطالبات مشتریان از برندها صرفاً اقتصادی نیست و انتظارات اجتماعی نیز مطرح است. البته از سویی هم شاید نگاه اغلب افراد در جامعه ما به کارآفرینان و بخشی از ثروتمندان، نگاه ضدارزش بودن به ثروت باشد، یعنی ثروت در جامعه ما ضدارزش محسوب می‌شود چون مردم انتظار دارند که ثروتمندان بخشی از ثروت خود را صرف جامعه کنند و به مردم بگویند برای حل مشکلات اجتماعی از محل سود و دارایی‌های خود چه کرده‌اند. بسیاری از مردم تصور می‌کنند ثروتمندان دارایی‌های خود را برای خودشان نگاه می‌دارند و برای تجملاتی مثل بزرگ کردن خانه، بیشتر کردن ویلا و خرید ماشین‌های گران‌قیمت و جدید و ... علی‌رغم اینکه یک کارآفرین شغلی ایجاد و اشتغال‌زایی می‌کند ولی انتظار مردم فراتر از این‌هاست. آنها دوست دارند بدانند صاحبان ثروت برای حل یک معضل اجتماعی چه کرده‌اند؟ ما در این حوزه درست کار نکردیم در حالی که در شریعت‌ ما به انفاق به شکل آشکار یا پنهان اشاره شده است.

آیا می‌توان این موضوع را در سطح سازمان‌ها و مشتریان آنها هم دنبال کرد؟

در موضوع مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها که از مفاهیم نوین در مدیریت علمی است، مدیران شرکت‌ها به مطالبات و انتظارات مشتریان که بخش عمده‌ای از جامعه هدف هستند به عنوان یکی از مهم‌ترین وظایف خود توجه می‌کنند. در این رابطه انتظار مشتریان این است که مسائل و مشکلات اجتماعی که آنها را آزرده‌خاطر می‌کند حل شود. مثلاٌ اگر در جامعه‌ای فقر زیاد است و کودکان کار زیاد هستند، مردم با دیدن این قشر آزرده می‌شوند و قلب‌شان به درد می‌آید. پس این موضوعات بخشی از نگرانی شهروندان خواهد بود که باید حل شود. بنگاه‌های اقتصادی می‌آیند این چالش‌ها را شناسایی می‌کنند، مثل مسایل محیط زیستی مانند آلودگی هوا و ... حال در اینجا اگر یک برند بتواند به درستی شناسایی و مدیریت کند، می‌تواند شهرت و اعتبار خودش را که باعث خوش‌نامی برند شود و به دنبال این خوش‌نامی، وفاداری برای مشتری ایجاد خواهد شد.

چنانچه شرکتی در این امر موفق عمل نکند، چه نتایجی در پی خواهد داشت؟

اگر شرکتی نتواند اعتبار برند خود را افزایش دهد، رقبای آن برند جایگزین می‌شوند. وقتی برندی می‌آید موضوع و چالشی را بررسی می‌کند که شهروندان را ناراحت می‌کند، کار تخصصی انجام می‌دهد و نتیجه کار خود را ارائه می‌کند و وقتی این گزارش اثر‌گذار باشد باعث ایجاد حس احترام در میان شهروندان خواهد شد.

طبق پژوهش‌های به عمل آمده در دنیا شرکت‌هایی که به مسئولیت اجتماعی خود عمل می‌کنند، طبق آمارهای مجمع جهانی اقتصاد، به میزان 25درصد رضایت مشتریان بالاتری دارند. این مفهوم در کشورهای اروپایی و آمریکایی و دنیای پیشرفته خیلی وقت است که وارد شده اما در کشور ما حدود 4 یا 5سال از عمر آن می‌گذرد. اگر چه مردم ما افراد خیری هستند ولی در اینجا صحبت از برندها و بنگاه‌های اقتصادی است.

فرایند ورود شرکت‌ها به موضوع مسئولیت اجتماعی باید چگونه باشد؟

موضوع مسئولیت‌پذیری اجتماعی شرکت‌ها در واقع به خلق ارزش مشترک بین خود و جامعه فکر می‌کند و مسائل اجتماعی را به ماموریت و استراتژی سازمان پیوند می‌زند و در ادامه نیز هر سازمانی این موضوع را در سایت خود اطلاع‌رسانی می‌کند که فلان معضل اجتماعی را با بودجه‌ای مشخص حل کرده است که نتایج تحقیق‌ها و پژوهش‌ها نشان می‌دهد که این کار در بلندمدت باعث خوش‌نامی برند خواهد شد.

تعداد شرکت‌هایی که در ایران به این شیوه عمل می کنند بسیار کم هست و شاید در حدود 10شرکت باشد که به این شکل عمل کنند که کمیته مسئولیت اجتماعیCorporate social responsibility (CSR) داشته باشند و مشکلی شناخته شده در عرصه جامعه پیرامون خود را حل و ارائه گزارش کنند.

بر اساس شاخص مجمع جهانی اقتصاد و طبق آمار اتاق بازرگانی در سال‌1389 از بین 136کشور دنیا، شاخص نیکوکاری کشور ما 80 و در سال‌1390 این شاخص به جایگاه 91 رسید. بنابراین متاسفانه می‌توان دریافت که شاخص مسئولیت اجتماعی به مراتب اوضاع بدتری دارد. البته باید توجه کرد که مقوله مسئولیت اجتماعی با امور خیریه متفاوت است.

مسئولیت اجتماعی از چه بخش‌هایی تشکیل شده است؟

مسئولیت اجتماعی دارای 5 بُعد است:

  1. رهبری: برند در بخش رهبری خود باید مسئولیت اجتماعی را در ماموریت و استراتژی کلان سازمانی بگنجاند.
  2. محیط بازار و صنعت: به طور مثال برند باید برای انتخاب زنجیره تامین از شرکت‌های مسئول و خوش‌نام و متعهد انتخاب کند.
  3. سازمانی: توجه به مسائل کارکنان سازمان، موضوعاتی مانند حقوق و دستمزد، رفاه کارکنان، ایمنی و سلامت آنها و از همه مهمتر بررسی سلامت اداری برای شفافیت در ارائه خدمات
  4. جامعه: جامعه شامل شهروندان هست با چالش‌ها و آسیب‌های اجتماعی مختلف، به طور مثال بانک شهر می‌خواهد نحوه پس‌انداز کردن و مدیریت پول را به کودکان شهر یاد بدهد. در مجموع کمک به سازمان‌های مردم نهاد(NGO) و خیریه در این بُعد می‌گنجد.
  5. محیط زیست: که از همه مسائل مهم‌تر است و تمام شرکت‌ها باید پاسخگو باشند. این یکی از مفاهیمی است که به خوش‌نامی برند کمک می‌کند و باعث وفاداری مشتریان به آن برند خواهد شد.

متاسفانه در کشور ما کمتر شرکت‌هایی به هر 5 بُعد موضوع توجه کرده‌اند.

تاکنون چه مراحلی از طرح مسئولیت اجتماعی در سطح مدیریت شهری طی شده است؟

این طرح به صحن شورای اسلامی شهر تهران رفت و تصویب شد و الان در شهرداری تهران مطرح شده است تا تبدیل به لایحه شود. ما علاقمند هستیم تا موضوع توجه به مسئولیت اجتماعی در سازمان‌های وابسته به شهرداری مطرح شود و همه آنها این طرح را اجرا کنند. اکنون امیدواریم خود شهرداری به عنوان آزمایشی در این طرح انتخاب شود تا شهرداری به عنوان نهاد عمومی مسئول مثلاً اگر پیمانکاری کودکان کار را به کار می‌گیرد از ان پیمانکار استفاده نشود و یعنی در واقع شهرداری در این خصوصو مسئولانه رفتار کند.

همچنین بیشترین موضوع قابل توجه در بخش شهرداری، بحث سلامت اداری است. در درجه دوم به دنبال پیاده‌سازی این مهم در سطح سازمان‌ها و شرکت‌های وابسته به شهرداری و در درجه سوم در بخش بنگاه‌های اقتصادی که در شهر تهران فعالیت می‌کنند مدنظر است.

مسئولیت اجتماعی در قالب چه مدلی برای بانک شهر قابل اجراست؟

به طور حتم برای پیاده کردن مسئولیت اجتماعی در سازمان ایجاد یک مدل ضروری است. خوشبختانه در این بخش بانک شهر خوب فعالیت کرده و شخص آقای دکتر پورزرندی همراهی کردن هم در همایش‌ها و کنفرانس‌های برگزار شده در بخش مسئولیت اجتماعی بانک شهر حضور موثری داشته است و این نشان می‌دهد که بانک شهر نسبت به مسایل اجتماعی حساس و دغدغه‌مند است و بنده هم از ابراز تمایل این بانک استقبال کردم تا با توجه به تجربیاتم بتوانیم کمیته CSRرا در بانک شهر راه‌اندازی کنیم. این کمیته ماموریت‌ها و استراتژی‌های بانک شهر را بررسی می‌کند و پروژهای مدنظر در حوزه مسئولیت اجتماعی را تعریف می‌کند تا هم به نفع جامعه، محیط زیست و کارکنان بانک باشد و در نهایت باعث پایداری نام بانک شهر شود.

خیلی خوب است که نشریه بانک شهر حاصل جلسات و برگزار شده را پوشش دهد تا خوانندگان و مشتریان با دیدن گزارش‌های مسئولیت اجتماعی، بیش از پیش ترغیب ‌شوند و خود این کار عمل، یعنی تشویق و ترغیب دیگران برای ورود به مقوله مسئولیت اجتماعی، به نوعی تحقق مسئولیت اجتماعی است. به طور حتم اگر همه ما نسبت به مسائل اجتماعی حساس بودیم اینقدر مشکلات اجتماعی جامعه زیاد نمی‌شد.

از آنجایی که هر برندی در مسیر رشد خود دوران مختلفی دارد، برندها در کدام مرحله باید به حوزه مسئولیت اجتماعی ورود پیدا کنند؟

زمانی که برندی می‌خواهد به پایداری خودش فکر کند، زمان مناسبی برای ورود به مقوله تعهد به مسئولیت اجتماعی است. مسئولیت اجتماعی ارتباط مستقیمی به پایداری شرکت و برند دارد که می‌تواند ضامن بقاء و وفاداری مشتریان شود. از بین رفتن وفاداری مشتریان یعنی نابودی برند در بازارها چرا که این روزها صرفاً موضوع سود مطرح نیست. ارزش‌های فرهنگی و اجتماعی هم در بازار حاکم است و برند نمی‌تواند خودش را جدای از ارزش‌های فرهنگی و اجتماعی بداند و نگاه صرف به سود، نگاهی سنتی است. پایداری برند باعث جذب مشتریان جدید می‌شود.

شما به موضوع اعلام و اطلاع رسانی در این خصوص اشاره کردید در صورتی که در فرهنگ ما هست که این امور به صورت غیرعلنی رخ دهد، دیدگاه شما چیست؟

به نظر من الان باید این کمک کردن به صورت علنی مطرح شود، در شریعت هم به دلیل حفظ عزت نفس انسانهاست که گفته شده انجام این قبیل امور به شکل علنی مطرح نشود، اما در خصوص مسئولیت اجتماعی، نامی از فردی برده نمی‌شود بلکه موضوع و زمینه عمل خیر اعلام می‌شود. بنابراین عزت نفس فرد یا افراد درگیر این موضوع همواره حفظ شده است و تنها عمل موردنظر ترویج شده است. این در حالیست که در جامعه بزرگ وقتی مشکلات زیاد هست همه می‌خواهند بدانند در خصوص موضوعات اجتماعی چه کاری صورت گرفته است.

فاطمه دانشور عضو شورای شهر

web stats log analyzer

1391-1396 کلیه حقوق برای وب سایت فاطمه دانشور محفوظ است.

Template Design:Cyanviolet Group